İnternet alışverişlerinde cayma (iade) hakkı kapsamındaki son değişiklikler

Günümüzde tüketiciler, mağazaların yanında yaygın olarak internet vasıtası ile e-ticaret sitelerinden alışveriş yapmaktadır. Tüketici ihtiyaçlarına cevap veren pazar büyüdükçe, tüketicilerin haklarını bilmeleri ve bu haklarını nasıl kullanacakları konusunda bilgi sahibi olmaları önem kazanmaktadır.

İnternet üzerinden tüketicilerin mal ve hizmet satın almaları halinde, taraflar arasında mesafeli satış sözleşmesi yapılmaktadır. Mesafeli sözleşmeler, 6502 sayılı Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun’unda genel çerçevesi tanımlanmış ‘Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ ile de ayrıntıları düzenlenmiştir. Bu yönetmelikte, Resmi Gazetede 23/08/ 2022 tarihinde yayınlanan “Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile de değişiklikler yapılmıştır.

Yapılan son değişiklikler ile 01/10/2022 tarihinden itibaren satıcı veya sağlayıcıya karşı yapılabilecek başvuru ve taleplerin aracı hizmet sağlayıcıya da yapılabileceği belirtilmiş, aracı hizmet sağlayıcının tanımı yapılmıştır. Aynı zamanda e-ticaret sitelerinde cayma hakkının kullanılabilmesi için portalda bir form alanı oluşturulması zorunlu hale getirilirken cayma hakkının kullanılamayacağı ürünlere cep telefonları, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar, açık arttırma yoluyla yapılan sözleşmeler gibi çok önemli değişiklikler yapılmıştır.

Aşağıda ayrıntılı olarak yapılan güncel değişiklikler çerçevesinde, mesafeli sözleşmeler ile e-ticaret alışverişlerinde tüketicilerin cayma hakkını nasıl ve ne zaman kullanabileceklerine değineceğiz.

Mesafeli sözleşmeler, 6502 sayılı Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun’umuzun 48. maddesinde tanımlanmıştır. Madde hükmüne göre; satıcı ile tüketicinin eş zamanlı olarak fizikken bir araya gelmeksizin, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanarak oluşturulan sistemler çerçevesinde, telefon internet vb. gibi uzaktan iletişim araçları ile sözleşmenin kurulduğu hallerde mesafeli sözleşmeden yapılabilir.

Yapılan değişiklik kapsamında aracı hizmet sağlayıcı ‘oluşturduğu sistem ile uzakta iletişim araçlarını kullanmak veya kullandırmak suretiyle satıcı ve sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden gerçek ve tüzel kişi’ olarak tanımlanmış, mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcının hak ve yükümlülüklerini düzenlemiştir.

Belirttiğimiz gibi, mesafeli sözleşmelerde temel özellik tüketicinin, satıcı ile fizikken hiç karşılaşmamasıdır. Tüketici bu durumda ürün ve hizmetin ayrıntılarına ilişkin yeterli bilgi almadan, ürünün teslimi veya hizmetin ifasına kadar ürün veya hizmeti deneyimlemeden, göremeden sözleşme kurmaktadır. Bu nedenle yönetmeliğin 5. maddesinde; tüketiciyi korumak adına satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcı tarafından, tüketiciye bilgisinin verilmesi zorunlu olan hususlar açıkça düzenlenmiştir.

Madde metninde tüketicinin; mal ve hizmet özellikleri, satıcı ve diğerlerine ilişkin ticari bilgiler, tüketicinin hızlıca iletişim kurabileceği iletişim bilgileri, varsa şikayet hattı bilgisi, vergiler dâhil ödenecek toplam ücret, nakliye vs. gibi tüketiciye yükletilecek ek maliyetler varsa bunların bilgisi, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres, faks ve elektronik posta bilgileri, cayma hakkının kullanılamayacağı hallerde bu durumun ve hangi koşullarda cayma hakkının kaybedileceğine ilişkin bilginin, içeriklerin işlevselliğini etkileyecek teknik koruma önlemleri, dijital içeriğin hangi donanım ya da yazılımla birlikte çalışacağı ve tüketicilerin uyuşmazlık halinde Tüketici Mahkemesi veya Tüketici Hakem Heyetine başvurabileceklerine ilişkin bilgilerin hususunda bilgilendirilmesi zorunludur.

Yapılan son değişiklik ile bunların yanı sıra, ödeme, ticari reklam ve tanıtımlarda belirtilenle uyumlu teslim ve ifa süresi, teslimat veya ifaya ilişkin diğer bilgiler ile varsa bunlara ilişkin taahhütler ve şikâyetlere ilişkin çözüm yöntemleri, cayma hakkının bulunduğu durumlarda, bu hakkın kullanım şartları, süresi, usulü, iade için öngörülen taşıyıcıya ilişkin bilgi ile malın belirtilen taşıyıcı ile iadesi halinde teslim masrafı geçmemek üzere iade masraf tutarı ve hangi tarafça karşılanacağı, belirtilen dışında bir taşıyıcıya iadesi halinde ise iade masrafını tüketicinin karşılamasına ilişkin bilgileri hakkında da tüketicinin bilgilendirmesi zorunlu hale gelmiştir.

1.Cayma Hakkı Kapsamı Nedir, Hangi Sürede Kullanılması Gerekir?

Tüketicilerin internet ortamında yaptıkları alışverişlerde cayma hakkının kapsamı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’umuzun 48. maddede düzenlenmiştir. Madde hükmü gereği tüketici, 14 gün içerisinde haklı herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilir. Cayma halinde tüketici herhangi bir cezai şart ödemez.

Cayma hakkının kullanılması için ürün ayıplı, eksik, bozuk, kırık, çizik vs. gibi bir kusuru olmasına gerek yoktur. Üründe bir kusur olmasa da bu hak kullanılabilir. Bu nedenle, bazı e-ticaret sitelerinde aksi yönde bilgiler yazılsa da ürününün tüketiciye tesliminde, kargo geldiğinde kapıda ürünün kontrol edilmesi gerekmez. Ayıplı mal olması halinde de, tüketici cayma hakkını ve ek başkaca haklarını kullanabilir. Ancak bu ayrıntılı bir konu olduğu için ayıp halinde tüketicinin haklarına, bu yazıda değinilmeyecektir.

Tüketiciye cayma hakkının kullanımı için tanınan 14 günlük süre, satın alınan ürünün tüketicinin eline ulaşmasından itibaren başlar. Tüketici bu süre içerisinde cayma hakkını kullandığını satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya bildirmelidir. Yukarıda da değindiğimiz üzere mesafeli sözleşmelerde, satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcının tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Eğer bu yükümlülük gereği gibi yerine getirilmemiş, tüketici cayma hakkını kullanma hususlarında bilgilendirilmemiş ise; 14 günlük sürenin bitiminden itibaren 1 yıl içerisinde tüketici cayma hakkını kullanabilir.

Belirtmek gerekir ki; tüketici, cayma hakkı süresi içerisinde üründe oluşabilecek kullanımdan kaynaklı mutad değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Ancak üründe, tüketicinin ihmal veya kastı ile bozulma veya değişim söz konusu ise tüketicinin sorumluluğu söz konusu olacaktır.

2. Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?

Tüketicinin, cayma hakkını bildirimini ne şekilde yapabileceği Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 11. maddesinde düzenlenmiştir. Madde metnine göre; cayma hakkı süresi içerisinde, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmelidir. Yönetmelik ekinde cayma hakkının kullanımına ilişkin formda yer almaktadır. Tüketiciler formu doldurup satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya göndererek de kullanabilir. Ancak bu formun kullanılması zorunlu değildir.

Bazı e-ticaret sitelerinde cayma hakkını kullanımı için tüketiciler, site içerisinde bulunan bir forma yönlendirilmektedir. Bu durum uygulamada sıkça rastlanmaktayken bu yönde bir hüküm ve zorunluluk bulunmamaktaydı. Ancak yönetmelikte yapılan son değişiklik ile platform üzerinden yapılan alışverişlerde aracı hizmet sağlayıcı, tüketicilere, yönetmelik ekinde yer alan formu doldurabilmesi veya cayma beyanını gönderebilmesi için platform üzerindeki gerekli sistemi kurma zorunluluğu getirilmiştir. Aynı şekilde satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcının cayma hakkının kullanıldığına ilişkin beyanın kendisine ulaştığının teyidini tüketiciye verme zorunluluğu da düzenlenmiştir.

Uyuşmazlık halinde cayma hakkının kullanıldığı, tüketici tarafından ispat edilmelidir. Bu nedenle; cayma hakkı kullanırken yazılı nüshanın bulundurulması ispat açısından yararlı olacaktır.

3. Ücret İadesi Nasıl Yapılır?

Tüketicinin, cayma hakkının kullanılması ile satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcı, varsa tüketiciye teslim masrafları da dâhil olmak üzere tahsil ettiği tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. İade edilen ödemenin, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun olması ve tüketiciye herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeyecek şekilde tek seferde yapılması gerekir. Ödeme kredi kartı ile yapılmışsa, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu kapsamında kart çıkaran kuruluşlar; satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcının iade olarak aktardığı bedeli, kendilerine ulaşmalarını takiben kart hamilinin kullanılabilir limitine tek seferde ilave etmekle yükümlüdür.

Ücret iadesi, ön bilgilendirme formunda iade için belirtilen taşıyıcıya malın teslimi tarihinden itibaren 14 gün içerisinde yapılması zorunludur. Ancak tüketici belirtilen dışında bir taşıyıcı ile malı iade ederse, ücret iadesi için öngörülen 14 günlük süre malın satıcıya ulaştığı tarihten itibaren başlar.

Mesafeli sözleşmelerde, aracı hizmet sağlayıcı platform üzerinde bedelin tahsiline aracılık ettiği, teslimden sonra bedeli satıcıya aktardığı haller dışında ücret iadesinin tüketiciye yapılmasından satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı müteselsilen sorumludur.

Ürün, tüketiciye teslim edilmeden önce cayma hakkı kullanılır veya bir hizmetin ifasına ilişkin bir sözleşmede cayma hakkı kullanırsa ve satıcı platform üzerinden kurulan aynı zamanda bedel tahsiline aracılık edilen bir mesafeli sözleşme ile ürünü satmışsa, bu durumda aracı hizmet sağlayıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde varsa teslim masrafları da dâhil tahsil edilen ödemeleri iade etmek zorundadır.

4. Ürün İadesi Nasıl Yapılır? Kargo Ücretinden Kim Sorumludur?

Tüketici cayma hakkını kullandığına dair bildirimde bulunduktan sonra 10 gün içerisinde malı iade etmekle yükümlüdür. Bu süre, satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcı, malı kendisinin geri alacağına dair tüketiciye teklifte bulunmadığı sürece geçerlidir.

Satıcı, ön bilgilendirme formunda; iade için taşıyıcı bilgilerini, teslim bedelini geçmemek üzere iade masraf tutarıyla masrafların kimin tarafından karşılanacağını, öngörülen dışında bir taşıyıcı ile iade yapıldığında iade masraflarından tüketicinin sorumlu olduğu bilgisine yer vermek zorundadır.

Tüketicinin imkânı varken, ön bilgilendirme formunda belirtilen kargo firması ile ürünü iade etmez, başkaca firmayla gönderim yaparsa bu durumda kargo ücreti tüketici tarafından ödenmesi gerekir.

Satıcının iade için öngördüğü taşıyıcıya ilişkin bilgiler, ön bilgilendirme formunda yer almıyorsa taşıma masrafları yine satıcı veya sağlayıcı tarafından karşılanacaktır. Ancak iade için belirtilen kargo firmasının tüketicinin bulunduğu yerde bir şubesi yoksa ve bu durum aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanıyorsa masraf ve yükümlülüklerden aracı hizmet sağlayıcı sorumlu olacaktır.

5. Cayma Hakkı Kullanılamayacak Ürünler?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 15. maddesinde tüketicinin cayma hakkını kullanamayacağı bazı ürünler sayılmıştır. Bunlar;

·         Fiyatı, piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen, satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcının kontrolünde olmayan mal ve hizmetler (Örneğin; hisse alımları),

·         Tüketicinin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda kişiselleştirilmiş ürünler (Örneğin; özel tasarım araba, kartvizit),

·         Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler (Örneğin; süt ve et ürünleri, taze meyve ve sebze),

·         Üzerindeki koruma bandı, ambalajı vs. açılmış, iadesi sağlık ve hijyen gereği uygun olmayan ürünler (Örneğin; ilaç, kozmetik ürünleri),

·         Teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan ürünler(Örneğin; yakıt),

·         Koruyucu ambalajı, bandı, paketi açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri,

·         Abonelik ile olanlar dışında gazete ve dergi gibi süreli yayınlar,

·         Belli bir tarihte ya da dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araç kiralama, yiyecek-içecek tedariki, eğlence ve dinlenme amaçlı boş zaman değerlendirilmesine ilişkin satın almalar (Örneğin; otel rezervasyonları),

·         Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen maddi olmayan mallar (Örneğin; oyun, uygulamada dinlenen müzik),

·         Cayma süresi sona ermeden, tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler için cayma hakkı kullanılamaz.

 

Yönetmelikte yapılan değişiklik neticesinde 01/10/2022 tarihinden itibaren yukarıda belirttiğimiz ürünler dışında;

·         2918 sayılı Kara Yolları Trafik Kanununa göre tescili zorunlu olan taşınır ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeler,

·         Teslimi yapılmış cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlara ilişkin sözleşmeler,

·         Canlı müzayede ile açık artırma yoluyla akdedilen sözleşmeler,

·         Tanıtma ve kullanma kılavuzunda satıcı veya yetkili servis tarafından kurulum veya montajının yapılacağı belirtilen mallardan kurulum ya da montaj yapılanlara ilişkin sözleşmeler için de cayma hakkı kullanılamayacağı düzenlenmiştir.

 

Belirtmek gerekir ki cayma hakkının kullanılamayacak bir ürün veya hizmet dahi olsa, bu durum tüketicinin satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcı ile anlaşması halinde aksi kararlaştırılabilir. Böyle bir durum söz konusuysa, tüketici saydığımız bu ürünler için de cayma hakkını kullanabilir.

 

6. Cayma Hakkının Yan Sözleşmelere Etkisi Nedir?

Mesafeli sözleşmeye bağlı yan sözleşmeler var ise, cayma hakkının kullanımı halinde bu yan sözleşmelere etkisi; Mesafeli Sözleşme Yönetmeliğinin 14. maddesine düzenlenmiştir. Tüketicinin cayma hakkını kullanması halinde, mesafeli sözleşmeye bağlı yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erecektir. Tüketici, bu durumda da herhangi bir masraf, cezai şart ya da tazminat ödeme yükümlülüğü yoktur.

Satıcı, sağlayıcı, varsa yan sözleşmenin tarafı olan üçüncü kişiye, cayma hakkının kullanıldığını derhal bildirmek zorundadır. Yapılan değişiklik ile eğer mesafeli sözleşme platform üzerinden kurulmuş ve yan sözleşmeye aracılık edilmişse bu bildirimden aracı hizmet sağlayıcı da sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Belirtmek gerekir ki, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’umuzun 30. maddesinde düzenlenen bağlı kredilere ilişkin hükümler bu madde kapsamının dışında tutulmuştur.

Genel hatlarıyla e-ticaret sitelerinden yapılan alışverişlerde, cayma hakkının kapsamı ve nasıl kullanılacağı konusundan, çok yeni olan yönetmelik değişikliği kapsamında bahsettik. Cayma hakkının hukuka uygun olarak kullanılması, sürelere riayet edilmesi önem arz etmektedir. Hatalı işlem yapılması neticesindeki uyuşmazlıklar için Tüketici Hakem Heyeti ya da Tüketici Mahkemesine başvuru yapılabilir.

Daha fazla bilgi için: www.ozgeenguzel.av.tr

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Özge Engüzel - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.


ALANYUM AVM

 yönetim birimine BAY temizlik personeli alınacaktır. Müracaatların şahsen Alanyum AVM yönetimine yapılması rica olunur. 

0 242 515 03 15

ALANYUM AVM

 Bünyesindeki Alaçatı Muhallebicisi’ne; *Aşçı *Aşçı yardımcısı *Garson *Şef Garson *Komi *Barista ve Kasiyer alımı yapılacaktır. Müracaatların şahsen...

0 242 515 0315

BAYAN PERSONEL

BAYAN PERSONEL Çarşambadaki dairemize, T Temizlik, ütü ve ev işlerinde deneyimi olan, T Ev düzenine hakim, T Çalışma saatlerine uyum sağlayacak, T Gid...

0 242 515 03 21

EV İŞLERİNDE

 Sigortalı çalışmak üzere yatılı yardımcı bayan aranmaktadır. İrtibat Numarası:

0 532 392 48 15

OKUL KANTİNİNDE

 Çalışacak, öğrencilerle iletişimi kuvvetli genç ve dinamik BAYAN ELEMAN aranıyor. 

0 532 720 32 75

MAĞAZAMIZDA

Çalışmak üzere bayan satış temsilcisi ve ön muhasabe kasa personeli alınacaktır. Başvuruların fotoğraflı cv ile şahsen yapılması gerekmektedir. Kaptan...

0 242 513 13 94

SAHİBİNDEN SATILIK VEYA KİRALIK

 İskele Cad. No:26/1’de bulunan (Eski Şamata Bar) 150 m2 işyeri sahibinden satılık veya kiralıktır. Kadri Direkçi 

0 532 276 91 15

PANORAMA OTEL’E

PANORAMA OTEL’E KATÇI ve MEYDANCI Alınacaktır. 

0 533 292 05 95

ŞİRKETİMİZ

 Bünyesinde çalıştırılmak üzere CorelDRAW çizim programından anlayan grafiker personel alınacaktır. 

0 530 073 71 09

ELEMAN

 Kestel Üniversite Kantininde çalışacak ELEMAN aranıyor. 

0 538 899 59 49

Anket Alanya’nın 4 mahallesinin yabancıların yerleşimine kapatılması hakkında ne düşünüyorsunuz?