Alanya'da önemli açıklama: 'Muzda arz talep dengesi bozulacak'

ALKÜ İİBF İşletme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman Uyar, bundan sonra muza yapılacak yatırımların sektörün arz-talep dengesini bozacak nitelikte olduğunu söyledi. Bu durum, bir dönem üreticinin gözdesi narenciyeyi akıllara getirdi

TURİZM sektörüne bağımlı Alanya ekonomisi, özellikle bu yıl yaşanan Kovid-19 salgını nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Turizm sezonunun kötü geçmesiyle yatırımcılar tarıma, daha çok da muz ve avokado üretimine yöneldi. Türkiye'nin muz ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayan Alanya'da, son dönemde plansız yapılan seralar dikkat çekiyor.
ALKÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İİBF) İşletme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman Uyar Alanya'daki muz üretimiyle ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu. Son dönemde artan sera yatırımlarının pazarda arz talep dengesini bozacağını belirten Uyar, devletin sunmuş olduğu teşvikleri sonlandırması ve mevcut üretim alanlarında verimliliğin artırılmasına dönük politikalar oluşturması gerektiğini vurguladı.

MUZ ÜRETİMİNDE TEŞVİKLER

Muz üretimindeki teşviklere değinen Uyar, "TÜİK'in 2020 verilerine göre açık alanda sadece Alanya-Gazipaşa-Anamur bölgesi ikliminde yetişebilen muzun üretim miktarı son yıllarda örtü altı üretimi ile birlikte ciddi artış göstermiştir. 1996 yılında 32 bin ton yıllık muz üretimi olan ülkemizde bu rakam 10 yılda 200 bin ton civarına ulaşmıştır. 2015 yılından sonra bariz bir şekilde üretim miktarında artış yaşanmıştır. 2015 yılında 270 bin ton olan muz üretimi, 2016 yılında 305 bin tona, 2017’de 369 bin tona ve 2018 yılında da 498 bin tona ulaşmıştır. Türkiye’de 2019 yılında toplamda üretilen muz 548 bin 323 tondur. Muz üretimine olan talebin en büyük nedeni fiyatının yüksek olmasıdır. Özelikle Alanya, Manavgat, Serik, Gazipaşa, Finike, Anamur ve Bozyazı başta olmak üzere Mersin, Adana, Osmaniye, Muğla ve diğer bazı bölgelerde örtü altı muz yetiştiriciliği çoğalmaya başlamıştır. Muz üretiminin cazip bir alan olduğunu gören girişimciler bu alana sağlanan devlet teşvikleri ile birlikte ciddi yatırımlar yapmaya başlamışlardır. Bilindiği gibi devlet sera yatırımlarında çeşitli destekler sağlamaktadır. Bu desteklerin en önemlisi 1 milyon TL üzerindeki yatırımlarda demir, naylon ve sulama sistemlerinden KDV alınmamasıdır. 20 dönüm üzerindeki seralarda ise buna ilave olarak kurumlar vergisinden yüzde 50 indirim ve iki yıl boyunca serada çalışan işçilerin SGK primlerinin devlet tarafından karşılanması gibi teşvikler söz konusudur. Diğer önemli bir teşvik ise sera yatırımı için kullanılan kredinin yüzde 50 faizi devlet tarafından karşılanmakta ve ilk iki yıl ödemesiz toplam yedi yılda geri ödenmektedir. Son yıllarda turizm sezonlarının kötü gitmesi nedeniyle alternatif yatırımlara yönelmek isteyen girişimcileri söz konusu teşvikler ciddi anlamda cezbetmektedir. Muzun 1 yıl içinde hasadının yapılıyor olması yani başka bir ifade ile yatırım geri dönüş hızının yüksek olması bu cazibeyi arttırmaktadır" diye konuştu.

MUZ ÜRETİMİNDE ARZ-TALEP DENGESİ

İthal edilen muz üzerindeki vergisel düzenlemelerin yerli muzun pazarlama sürecine ciddi katkı sunduğunu ifade eden Uyar, "Maalesef üretim maliyetlerinin yüksek olması yerli üretim muzun ithal muz ile rekabet imkanını zorlaştırmakta ve ihracat şansını azaltmaktadır. Yılda yaklaşık 600 bin ton olan muz üretim miktarının, yeni yapılan yatırımlarla birlikte 2021 yılında 750 bin ton civarına çıkması beklenmektedir. Türkiye’de kişi başına muz tüketimi ortalama 5,6 kilodur. Özelikle zincir marketlerin tüm Türkiye’de yaygınlaşması muz pazar ağının genişlemesine ve buna bağlı olarak muz tüketiminin artmasına katkı sağlamıştır. Türkiye’nin yıllık muz talebinin 800 bin–850 bin ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu bağlamda muz arz-talebinin son yıllardaki üretim artışı ile birlikte dengeye geldiği söylenebilir. Bu dengelenme fiyatlara da yansımaktadır. Üretim artışına rağmen toplam talep aynı kaldığından muz fiyatları otomatik olarak azalmaktadır. Örneğin ekim ayı başında 7 TL civarında olan yeşil muzun fiyatı öncelikle 6,5 TL’ye oradan da 6 TL’ye düşmüştü. 26 Ekim 2020 tarihinde 5.40 TL’ye kadar düşen muz fiyatı 9 Kasım 2020 tarihinde yeşil açık muzun fiyatı 4,5 TL, sera yeşil muz fiyatı da 5 TL olarak gerçekleşmiştir. Önümüzdeki günlerde açık alanda muz üretiminin de başlaması ile birlikte fiyatların daha da düşmesi olasıdır. Ben şahsi olarak önümüzdeki aylarda yeşil muz fiyatlarının 4,5-5,5 TL arasında dengeleneceğini düşünüyorum. Zaman zaman üreteciler muz fiyatının bilinçli olarak düşürüldüğü şeklinde serzenişte bulunmaktadır. Muzun fiyatı pazardaki sarartılmış muzun satış fiyatına göre şekillenmektedir. Nihai pazarlarda satışların düşmesi (üretim artışına bağlı olarak) zincirleme olarak yeşil muza olan talebi de azaltmaktadır. Muzun yeşil olarak dalında bekletilmemesi veya kesilen muzun stoklanamaması üreticiler açısından ayrıca sorun teşkil etmektedir" dedi.

'ARZ-TALEP DENGESİNDE DEĞİŞİM KAÇINILMAZ'

Son dönemde artan sera yatırımlarının pazarda arz talep dengesini bozacağını belirten Uyar, devletin sunmuş olduğu teşvikleri sonlandırması ve mevcut üretim alanlarında verimliliğin artırılmasına dönük politikalar oluşturması gerektiğini vurguladı. Uyar, "Muz üretimi artık ülkemizin birçok yerinde yapılabilmektedir. Bu nedenle olaya sadece Alanya ölçeğinde bakmamak gerekir. Tarım Bakanlığı bu konuda bir çalışma yaparak muz üretimi yapılabilecek alanları belirlemeli ve üreticiyi yönlendirmelidir. Aksi halde muz üretimi, eski dönemlerde çok cazip olup, birçok girişimcinin yatırım yaptığı, ancak arz talep dengesinin bozulması nedeniyle sonradan başarısız olunan tarım örneklerine (nar gibi) dönebilir. Muzun raf ömrünün az olması, saklanamaması ve açık alan üretim ile birlikte toplam üretimin büyük bir kısmının Kasım-Mart aylarında toplanması diğer bir handikaptır. İhracat şansımızın yüksek maliyetler nedeniyle olmaması da göz önüne alındığında bundan sonra yapılacak ek sera yatırımlarının pazarda arz talep dengesini bozacağı aşikardır. Bu nedenle devletin sunmuş olduğu teşvikleri sonlandırması ve mevcut üretim alanlarında verimliliğin artırılmasına dönük politikalar oluşturması yerinde olacaktır. Bu alanda yatırım yapmayı düşünen üreticilerin daha önce başka tarımsal ürünlerde yaşanan benzeri sıkıntılara düşmemeleri adına ejder meyvesi, mango ve avokado gibi diğer tropikal ürünlere yönelmelerini tavsiye ediyorum" dedi. (ŞERİFE ÇOBAN)

12 Kas 2020 - 23:11 - Ekonomi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.




Anket 2021 turizm sezonu beklentiniz nedir?