İşte kazık zinciri: Tarladan manava gelene kadar...

Üreticiden tüketicinin sofrasında ulaşan sebze ve meyve fiyatlarındaki değişim vatandaşı isyan ettirirken, makasın bu denli açılmasının asıl nedeni ne? Üretici maliyetlerini karşılayamadığından dert yanarken, Toptancı ve Perakende Halleri’nde son durum ne? Merak edilen bu soruların cevaplarını sektör temsilcileri Yeni Alanya’ya açıkladı

İşte kazık zinciri: Tarladan manava gelene kadar...
banner404

Ceren ŞAHİN 

EKONOMİK sürecin bir yansıması olarak tüketim maddelerine gelen zamlar vatandaşı olduğu kadar tarım emekçilerini de etkiledi. Tarım emekçileri üretim maliyetlerinin artmasından yana dert yanarken, iklimsel koşulların da etkisiyle fiyatların fahiş boyutlara ulaşması vatandaşa pes dedirtti. Üretim maliyetlerinin giderek yükselmesi üretimin azalmasına neden olurken, üretici malını değerinde satamamaktan, vatandaş ise üreticiden kendisine gelene dek üzerine eklenen farklarla birlikte tezgahlardaki son fiyatlardan şikayetçi. Üreticiden tüketiciye köprü vazifesi gören Toptancı Halleri’ne gelindiğinde ise esnafın durumu karmaşıklığını koruyor. Uygulamaya konması gündemde olan Yeni Hal Yasası’yla birlikte komisyoncuların kaldırılması, maliyetlerin düşürülmesi hedeflenirken, hal esnafının da konuya ilişkin tepkileri bir çığ gibi büyüyor. 
Peki, üreticiden başlamak üzere tüketiciye giden yolda ürün fiyatlarındaki makas nasıl, ne kadar açılıyor? 
Üretim bölgelerinde bulunan Toptancı Halleri ve tüketim bölgelerinde bulunan Perakende Halleri arasındaki fark nedir? 
Örneğin Alanya’da üretilen bir ürünün İstanbul’da fahiş fiyatlarla tüketiciyle buluşmasının nedeni ne? 
İşte bütün sorular ve cevapları: 
Üretim bölgelerinde tarım emekçileri ektikleri ürünün hasadını gerçekleştirdikten sonra Toptancı Haline giderek komisyonculara malını teslim ediyor. Ürünlerin fiyatları ise her sabah saat 09.00 itibariyle Toptancı Halleri’nde tüccar, komisyoncu ve Ziraat Odası’na bağlı bir temsilciden oluşan Fiyat Tespit Komisyonu tarafından belirleniyor. Belirlenen fiyatlar üzerinden ürünün satışı gerçekleştiriliyor. Çiftçi satıştan yüzde 14 kesintiyle ürününün karşılığını alıyor. Yüzde 14 kesintinin yüzde 8’ini komisyoncu, yüzde 6’sını ise çeşitli kalemler dahilinde devlet alıyor. Toptancı Hali’nden ürünü alan gerek pazar esnafı gerekse de manavlar ise ürünlerin üzerine yüzde 40’lık bir kar koyma hakkına sahip. Dolayısıyla manavlara geldiğinde ürün Hal’den alındığı fiyattan yüzde 40 daha pahalı oluyor. 

PAZAR VE MANAV ARASINDA FİYAT FARKININ SEBEBİ NE?
Alanya Pazarcılar Odası Başkanı Hasan Yiğit, pazar tezgahlarında Hal fiyatı üzerinden yüzde 20-25’lik bir artış uyguladıklarını belirterek “Alanya Belediyesi’nin de denetimi doğrultusunda Pazar esnafımız Hal’den temin ettikleri ürünlere yüzde 20-25 oranında bir fark koyuyorlar” dedi. Öte yandan Kardeşler Manav sahibi Aziz Başıeğri de manav esnafının yüzde 40 oranında bir artış koyma hakkı olduğuna değinerek “Üründe herhangi bir ziyan olma ihtimaline karşılık manav esnafı Hal’den aldığı ürünlerin fiyatları üzerine yüzde 40’lık bir artış koyma hakkına sahip. Lakin bizler vatandaşın alım gücünü de düşünerek fiyatlara ciddi bir ekleme yapmıyoruz” ifadelerini kullandı. 

ÜRETİCİ    Üretici belirlenen fiyatın yüzde 14 eksiğini alıyor. 
TOPTANCI HALİ    Fiyat Tespit Komisyonu günlük fiyat belirliyor. 
PAZAR    Pazar esnafı belirlenen fiyatın üzerine yüzde 20-25 kar payı koyuyor. 
MANAV    Manav esnafı belirlenen fiyatın üzerine yüzde 40 kar payı koyuyor. 
MARKET     Marketlerde ise herhangi bir yüzde belirlenmiş değil, inisiyatife göre belirleniyor. 

‘MAKASI AÇAN PERAKENDE HALLER’
Üretim bölgelerinde bulunan Toptancı Halleri’nden çıkan bir ürünün, tüketim bölgelerinde bulunan Perakende Halleri üzerinden tüketiciye ulaştığı yolculuğu Yeni Alanya’ya aktaran Toplumsal Kalkınma Derneği Başkanı Mustafa Özen, makasın Perakende Halleri’nde açıldığına dikkat çekerek “Perakende Halleri’nde bir standart söz konusu değil. Aradaki makası açan da budur. Örneğin Alanya Toptancı Hali’nde salatalık bugün 4,00 lira üzerinden satılırken, İstanbul’a giderken üzerine eklenecek maliyet bellidir. Nedir bu maliyet? Ulaşım, işçilik ve kasa olmak üzere 4,00 liraya satılan salatalığın İstanbul’a götürülürken ortalama maliyeti 60 kuruştur. Yani ürün Alanya’dan çıkıp İstanbul’a gittiğinde toplam fiyatı 4 lira 60 kuruş olur. Perakende Halleri’nde 4 lira 60 kuruş üzerinden satılması gereken salatalık 7 liraya satılabildiğinden bir dengesizlik oluşmaktadır. Bu tamamen Perakende Halleri’nde bulunan komisyoncuların inisiyatifine bırakılmış durumdadır. İstanbul’da Hal’den 7 liraya satılan bir ürünün de üzerine kar payı eklendiğinde haberlerde gördüğümüz gibi 9 lira olması kaçınılmazdır. Zira pazar esnafı da üzerine karını eklemek durumundadır. Dolayısıyla burada asıl denetlenmesi ve belli standartlar getirilmesi gereken yer Perakende Halleri’dir” şeklinde konuştu.  

İŞTE PAZARDA SON DURUM 
Peki Alanya’da son durum ne?

Fiyatlarındaki yükselişle birlikte ülke gündemine damga vuran domates an itibariyle pazarda 5 lira üzerinden alıcısıyla buluşurken, patlıcanda ise son durum 7 lira. Alanya’da üretimi devam eden salatalık ise pazar tezgahlarında 6 lirayı görmüş durumda. Biber de ise son durum kendisi kadar acı. Acı biber pazar tezgahlarında 20 lira üzerinden alıcısıyla buluşurken, sivri biber 8 lira, köy biberi ise 10 lira. Son olarak muz cenneti Alanya’da vatandaş 4 lira üzerinden satın alabiliyor. Hem tarım emekçisi, hem de pazar esnafı olan Adem Köse fiyatlardaki yükselişi iklimsel koşullara bağlayarak "Üretim maliyetleri çok yüksek. Örneğin biz patlıcan üretiyoruz. Piyasaya göre fiyatları değişiyor. Şu an patlıcanı Toptancı Hali’ne 4-5 lira arasında veriyoruz. Pazarda da 7 liraya satıyoruz. Satış fiyatlarımız üretim maliyetlerimizi karşılamıyor" ifadelerini kullandı. Pazarda alışveriş yapan Nursel Karakoca ise fiyatlara ilişkin şikayetlerini Yeni Alanya’ya aktararak “Kendimiz üretelim, kendimiz yiyelim. Zengin bir ülke değiliz ki her şeyi dışarıdan ithal alıyoruz. Çözüm yerli tohum ve yerli üretimden geçiyor. Görevini iyi yapması gereken yetkililer görevini iyi yapmıyor. Denetim yok, biz vatandaş olarak fiyatlarla mücadele edemeyiz” şeklinde konuştu. 

PAZAR FİYATLARI 
DOMATES (SALKIM)  5 lira (kg)
DOMATES (CHERYY) 6 lira (kg)
PATLICAN     7 lira (kg)
ACI BİBER     20 lira (kg)
SİVRİ BİBER     8 lira (kg)
KÖY BİBERİ     10 lira (kg)
MUZ (AÇIK)    4-5 lira (kg)

HAL’DE ESNAF DERTLİ 
Alanya Toptancı Hali esnaflarından Askeroğlu Komisyon sahibi Okan Askeroğlu “Geçtiğimiz günlerde ülke genelinde yaşanan hava muhalefeti sebebiyle artan meyve-sebze fiyatlarını hepimiz gördük. Artışları şahıslara yüklemek doğru değil. Bu kış beklenmeyen bir yağışla karşılaşıldı. Örtü altı üretimin yoğun olduğu bölgelerimizde hava sert geçti. Ürünler güneş görmediği zaman verim yüksek miktarda düşüyor. Dolayısıyla bu fiyatların arz-talep dengesi çerçevesinde şekillendiğini bilmemiz gerekiyor” şeklinde konuştu. Öte yandan ülke gündeminde yer alan Yeni Hal Yasası’yla birlikte komisyoncuların ciddi bir belirsizlik içerisinde kaldığına vurgu yapan Askeroğlu “Haller başıboş yerler midir? Belediyelerin denetim ve kontrolü altında değil midir? Üretim bölgelerinde fiyatlandırmanın, arz taleple şekillendiği bilinmiyor mu? Halleri özelleştirmek, komisyoncuyu kaldırmak, üreticiyi büyük zincir marketlere teslim etmekten başka bir şey değildir. Bunun adı tekelciliktir. Ki bu da adalet değildir. Komisyonculara ilişkin açıklamaların ucunun açık olması ve bir netlik içermemesi ülke genelindeki bütün manav ve pazarcı esnafını kaygılandırmaktadır. Bugün gelinen nokta, komisyonculuğa yapılan karalama kampanyasına dönüşmüştür. Türkiye’deki bütün komisyoncular vergisini eksiksiz şekilde ödemektedir. Bu sektörde direkt veyahut dolaylı yoldan sağlanan istihdam, Türkiye'nin hiç bir yerinde bulunmamaktadır. Yetkililerin bunları göz önünde bulundurması gerekiyor” ifadelerine yer verdi. Ülke genelinde asıl sorunun çiftçilerin üretim aşamalarında yaşadıkları çözümsüzlük olduğuna dikkat çeken Askeroğlu “Tarımda sorun komisyoncular değildir. Sektörün gidişatı bu şekilde yokuşa sürüldüğünde, üretimin azalacağı hatta son bulacağı acı bir gerçek. Durum böyle devam ederse tarım arazilerimiz hızlı bir şekilde betonlaşmaya başlayacak. Bir kaç sene sonra soframızda yediğimiz domatesi ithal ettiğimizi düşünün. İşte o zaman şu an şikayet ettiğimiz fiyatları mumla arıyor olacağız. Domates, biber, soğan soframızın olmazsa olmazları. Bu ürünlerin fiyatı neden artıyor? Çünkü üreticilerin kullandığı kimya ve zirai ilaçların birçoğu ithal ediliyor. Dolar düştü lakin bunların fiyatlarında herhangi bir düşüş yaşanmadı. Örtü altı üretimlerinde kullanılan naylon ve demir de fiyat artışında etkili. Mahsule verilen su miktarları belli. Faturalara her ay acı acı bakmaktayız. Üretim bölgesinden çıkan meyve-sebze nakliye yoluyla hallerimize ulaşıyor. Mazot fiyatlarını hepimiz biliyoruz. Bunlardan bahseden bir yetkili göremiyoruz, bizi asıl üzen nokta burası” dedi. 
Üretici ve tüketici arasında ilk durak olan Alanya Toptancı Hali’nde ise Alanya’da üretimi gerçekleşen ürünlere dair belirlenen son fiyatlar şu şekilde: 
Domates (sert) 2,5 lira, domates (yumuşak) 2 lira, patlıcan (sivri cam) 5,50 lira, patlıcan (topak) 6 lira, salatalık (en düşük) 3,80 lira, salatalık (en yüksek) 4 lira. 

HAL'DE BAZI FİYATLAR
DOMATES (SERT)    2,50 lira (kg)    
DOMATES (YUMUŞAK)    2,00 lira (kg)    
PATLICAN (SİVRİ CAM)    5,50 lira (kg)    
PATLICAN (TOPAK)    6,00 lira (kg)    
SALATALIK     3,80 lira (kg)- en düşük    4,00 lira (kg)- en yüksek 
MUZ (AÇIK)    4,00 lira (kg)     

MANAV FİYATLARINDAKİ SON DURUM 

Üreticiden Toptancı Hali’ne, Toptancı Hali’nden de manavlara geldiğimizde fiyatlar şu şekilde: Domates (Cheryy) 8 lira, salatalık 6 lira, patlıcan 7 lira, acı biber 15 lira, köy biberi 12 lira, muz ise 6 lira üzerinden alıcısıyla buluşuyor. Ürünlerin manavlardaki fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kardeşler Manav sahibi Aziz Başıeğri “Son zamanlarda yaşanan fahiş fiyat artışlarının sebebi iklimsel koşullar. Olumsuz hava muhalefeti sebebiyle mahsul az oldu. Döküm olmadı. Dolayısıyla fiyatlar yükseldi. Biz ürünlerimizi halden alıyoruz. Normalde üzerine yüzde 40 kar payı koyma hakkımız var. Lakin fiyatlar zaten yüksek, o yüzden uygulamıyoruz. Vatandaş daha rahat alabilsin diye üzerine ya 1 lira koyuyoruz ya da 2 lira. Onda bile kilo ile alamıyorlar. 200 gram, yarım kilo. ‘Kazanıyor musunuz?’ diye soracak olursanız, çok az” ifadelerini kullandı. 

MANAV FİYATLARI 

DOMATES (CHERYY)    8,00 lira (kg)
PATLICAN     7,00 lira (kg)
SALATALIK     6,00 lira (kg)
ACI BİBER     15,00 lira (kg)
SİVRİ BİBER     10,00 lira (kg)
KÖY BİBERİ     12,00 lira (kg)
MUZ (AÇIK)    6,00 lira (kg) 

Güncelleme Tarihi: 12 Şubat 2019, 12:39
YORUM EKLE
YORUMLAR
ceyhun
ceyhun - 2 ay Önce

MALİYETLERİ DE YAZIN ÇİFTÇİ NEDEN MAZOTU VE ELEKTRİĞİ UCUZ KULLANAMIYOR
HAYVANCILIK NEDEN BİTİYOR MALİYETLERLE BAŞ EDEMİYORLAR BUNLARI DA YAZIN
İNSANLARIN SEBZE MEYVEYE UCUZ ULAŞABİLMESİ İÇİN KOOPERATİFLER KURULMASI LAZIM

SIRADAKİ HABER

banner516

banner470

banner452

banner449

banner518

banner481

banner472