Azerbaycan'da milli düşüncenin benimsenilmesinde değerli katkı

AKADEMİSYEN Ramiz Mehdiyev`in milli düşüncenin oluşması konusuna adanmış iki ciltlik kitabı Moskova`da basılmıştır.

Milli ideoloji tüm zamanlarda insanların içinde bulunduğu karmaşık toplumsal-siyasal ve kültürel-etniksel sistemde en etken husus olmuştur ve günümüzde de böyle olmaktadır. Tüm uluslar, kendilerini daha derinden idrak etmeye, atalarının düşüncelerini anlamaya ve yerleşik sosyo-kültürel ulusal birliğin oluşturulmasına yönelik tarihsel süreçlerin gidişini anlamaya çalışıyorlar.

Azerbaycanlılar`ın etnik kökeni ister yerli, isterse de yabancı bilim adamlarının araştırma konusudur. Ancak, bu konunun en farklı yönleri üzerine yapılan araştırmalarda hiçbir zaman sistematik yaklaşım sergilenmemiştir. Bu açıdan Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı İdaresinin başkanı, akademisyen Ramiz Mehdiyev`in iki ciltten oluşan kitabının Azerbaycan halkının kökeni, teşekkülü, milli düşüncenin oluşumu hakkında tamamen yeni araştırma olduğunu söylemek gerekir. Kitaplar Moskova'da - birinci kitap “Stolitsa” yayınevinde, ikinci kitap ise “Politiçeskaya ansiklopedi” yayınevinde basılmıştır. Bu kitabın önemli ve benzersiz olmasının yazarın son derece karmaşık olan sorunun araşdırılmasına tarihsel-felsefi açıdan yaklaşımı ile ilgili olduğu mübalağa etmeden söylenebilir. Ramiz Mehdiyev, milli düşüncenin teşekkülünü Azerbaycan halkının oluşmasının temellerinden başlayarak incelemiş, çok karmaşık olan bu süreçte önemli bir rol oynamış tarihsel noktalara değinmiştir.

Milli ideolojinin oluşmasında tarihi kavramanın faydası
Akademisyen Ramiz Mehdiyev`in birinci kitabı “Milli ideolojinin oluşmasında tarihin kavranılmasının faydası” ismini taşımaktadır. Bilim adamı, milli düşüncenin temelini oluşturan kavramların tanımının hayati önemini vurgulayarak, milli düşüncenin açıklanması için büyük çaba harcamıştır. Yazar birinci kitabın “Giriş” kısmında bağımsız devletin mevcut olması gerçeğinin Azerbaycan`ın entellektüel düşüncesinin Azerbaycan toplumunun mevcutluğunun anlamının, bunun yansıra “bu düşünce nasıl olmalı, niteliği, yöne, içeriği nedir ve hangı temele dayanmaktadır?” sorularına cevap aramaya yönelmiş ülküler, bakış açısı yönleri ve deyerleri gibi önemli kompleks olan “milli düşünce” yönünde istikamet alması içi temel teşkil ettiğini vurgulamıştır. Yazar, tüm bu soruların bilimsel cevap gerektirdiği konusunu da ayrıca vurgulamıştır. Bilim adamı yalnız bundan sonar bizim geleceğe yolumuzu aydınlatan milli düşünceni belirleye bileceğimize inanmaktadır. “Milli düşünce toplumun ve devletin anlamıdır, bu anlam olmazsa, ister toplumun, isterse de devletin geleceği yoktur, tarihi açıdan mahvolmaya mahkum”, diye yazmıştır.  

Bu önemli araştırma öncelikle güncel konunun öğrenilmesi konusuna sıradışı yaklaşım açısından farklılık teşkil etmektedir. Yazar, Azerbaycan ulusunun ve Azerbaycan devletinin oluşum tarihini araştıran bilim adamlarının izlediği yöntemi uygulamamıştır. Bilim adamı,  Azerbaycan halkının etnik kökeninin bir takım kendine özgü kısımlarını yeni yaklaşım uygulayarak aydınlatmıştır. Akademisyen Ramiz Mehdiyev, milli düşüncenin oluşması aşamalarını daha net tasvir etmek ve tam anlamıyla kavramak için ilk kez antropoloji ve genetic yaklaşımlar uygulamıştır. Bilim adamı, öncelikle tarihi gerçekleri detaylı öğrenmek gerektiğini, sözkonusu gerçeklerin örnek oluşturacak özellikleri olmaksızın halkın ulusal-kütlürel mahiyetini net şekilde belirlemenin mümkünsüzlüğünü düşünmektedir. Bilim adamı bu konuda yazıyor: “Tarih, örneklerin yardımıyla öğreten felsefedir. Örnek gücünün günlük etkisini görmek için etrafa bakmak yetiyor. Örneğin neden böyle güçlü olduğunu belirlemek için öznenin içerisine bakmak gerekmektedir”.

Akademisyen, halkın kökeni, etnik kökleri konusuna değinerek antropoloji bilgiler olmaksızın bu konuları araştırmanın mümkünsüzlüğünü kaydetmiştir: “Sadece antropoloji bilgiler ulusun ve daha sonra milliyetin oluşturduğu etnik sınıfları belirlemek üçün önemli temel teşkil etmektedir”. Yazar bu konuyu araştırarak bir takın değerli bilgiler edinmiştir. Sözkonusu bilgilerin sayesinde Azerbaycan halkının antropoloji, etnik özellikleri belirlenmektetir. Kitabın Kafkasya halklarının antropoloji türleri, farklı ulusların psikiyatrik özellikleri, insanın genetik farklılıkları konusunda değerli bilgiler sunduğunu özellikle kaydetmek gerekir. 

Kitapta Azerbaycan halkının milli düşüncesinin oluşumu en önemli aşamalar açısından sunulmaktadır. XIX-XX. Yüzyıllarda, Soviyet döneminde, halkın milli identikliğinin mahvedilmesine çalışıldığı dönemde Azerbaycan`da milli düşüncenin oluşması kaynakları detaylı araştırılmıştır. Birinci kitapta Soviyetler zamanında Milli Lider Haydar Aliyev`in iktidarda olduğu dönemde Azerbaycan`ın toplumsal-ekonomik, manevi-kültürel gelişimi için benzersiz faaliyetine önemli ölçüde dikkat arzedilmiştir. Yazara göre, Haydar Aliyev`in dehasal şahsiyetinin benzersizliği Büyük Önder`in komünist rejim döneminde milletin gelecekte gelişimine yol aça bilecek toplumsal problemleri halletmesiydi. Ramiz Mehdiyev, yüce niyetlerin ve milli düşüncelerin gerçekleşmesinde şahsiyetin rolünü unutmamağa çağrışım yaparak yazıyor: “Azerbaycan milli düşüncesi konuları karmaşık fikirler olarak dikkate alınamaz… Milli düşüncenin oluşması ve onu gerçekleştirmek için mücadele konuları işte toplumun güncel sorunlarının çözümüne, insanların toplumsal-ekonomik hayatı için gereken düzenin sağlanmasına, onların en önemli amaca kavuşmak için hareket etmeye manevi ve ahlaki açıdan hazır bulunmalarına dayanmaktadır. 

Bilim adamı, kendi köklerini tümüyle yabancı halklarla bağdaşlaştırmakla kendi kökenini tahrif eden, ayrıca Azerbaycanlılar`ın etnik kökeniyle ilgili yanlış bilgiler yayan Ermeniler`in etnik kökeni konusuna da değinmiştir. Kitapta ortaya atılan ve gerek Ermeni tarihcileri, gerekse de yabancı araştırmacılar tarafından sunulan güvenilir gerçekler Ermeniler`in tüm tezlerini tamamen ortadan kaldırıyor. 

Okucu, kitapta Karabağ sorununun nasıl başladığı, Ermeniler`in Soviyet yönetimini ve bilim adamlarını Yukarı Karabağ`ın sözde Büyük Ermenistan`a ait olması yalanına nasıl ikna etmeya çalıştıkları ve dönemin Soviyet yönetiminin kendisinin tam anlamıyla hareketsizliği ile bu yalanların önünü açması konularında deyerli bilgiler elde edebilecek. 

Küresel değişimler döneminde Azerbaycan milli düşüncesi

Akademisyen Ramiz Mehdiyev`in iki ciltten oluşan kitabının ikinci bölümü “Küresel değişimler döneminde Azerbaycan milli düşüncesi” ismini taşımaktadır. Kitap, XX. Yüzyılın sonunda bağımsız Azerbaycan devletinin kurulması sürecinin araştırılmasına adanmıştır. 

Yazarın ikinci kitabında milli düşüncenin oluşmasının tarihsel aşamalarının araştırılmasının devamı olarak Azerbaycanın bağımsızlığının ilk yıllarında yaşanan süreçler, devletin kurulmasının yapısal özellikleri, milli düşüncenin ve devletçi yaklaşımın oluşması için gereken temel konular detaylı şekilde incelenmiştir. 

Akademisyen Ramiz Mehdiyev, konuya bilimsel yönden yaklaşarak devlet oluşumu sürecinin, bağımsızlığın, milli değerlerin korunarak muhafaza edilmesinin ne denli karmaşık olduğunu detaylı biçimde açıklamıştır. Bilim adamı, Azerbaycan`ın bağımsızlığının ilk yıllarında Büyük Önder Haydar Aliyev`in iktidara gelmesinin ülkeyi mahv olmaktan kurtardığını, Azerbaycan`ın geleceğini net biçimde belirlediğini tüm yönüyle göstermiştir. Bilim adamı bu konuda yazıyor, : “Haydar Aliyev, Azerbaycan`ın hangi yolla gitmesi gerektiğini net biçimde görüyor ve üç temel sorunun çözümünden oluşan konsept sunuyordu, öncelikle, ülkede siyasal istikrarın sağlanması; çoktaraflı dış politikanın temin edilmesi; ülkenin gelişimine ve dünyada öncül sıraya yükselmesi konusunda toplumsal-ekonomik politikanın temelini oluşturacak petrol stratejisinin gerçekleştirilmesi”.

Bölgede güçlü devletlerin mevcutluğunu varsayarak jeopolitik önem arzeden bir takım gizli süreçlere işık tutan belgelerle tanışmak okucu için büyük ilgi uyandırmış olacak. Yazar, Azerbaycan milli düşüncesinin oluşması aşamalarını sistemli bir biçimde incelemiş, dönemin milli kimlik düşüncesini etkileyen siyasal olayları detaylı açıklamıştır. 

Akademisyen Ramiz Mehdiyevin küresel değişimler döneminde Azerbaycan`ın tamamen yeni tekniksel topluma geçilmesi ve bu süreçte yaratıcı gençlerin  üzerine büyük görevlerin verilmesi gerekliliğine içtenlikle inanmaktatır. “Sağlam ve yaratıcı gençlerin çoğunluğu oluşturduğu devlette ekonominin hızlı büyümesi, toplumun faaliyet alanlarının gelişimi için şanslar daha fazla. Yeniliğin anlamı yaratıcılıkta, örneği değişmekte, yeni örnek yaratmaktadır. Azerbaycan`da XXI. Yüzyıl toplumunun oluşturulması süreci yenilikci gencin potansiyeline güvensizlik duyamaz”. 

Yazar, 2003 yılında başlanan yeni gelişme aşamasının bu gün Azerbaycan devleti tarafından ülkenin tüm alanlarda modernleşmesi için sürdürüldüğünü kaydetmektedir. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev`in liderliğiyle Azerbaycan, insan sermayesi oluşturulması, bilimin en yeni keşiflerinin, yeni teknolojilerin ve yönetim biçimlerinin kullanılması amacına yönlendirilmiştir. Ulusal yaratıcı düşüncenin oluşması yollarının, yaratıcı kesimin yazar tarafından sözkonusu tanımı dikkati kendisine çekmektetir ve bu kesimin temsilcileri, yeniliklere ve ekonomik büyümeye yönelmiştir. 

Azerbaycan`ın küreselleşme döneminde kendi ulusal gelişme yolunu muhafaza etmek için zengin doğal kaynaklara sahip olduğu konusunda bilim adamının inancı tam. Devlet yönetiminin güçlendirilmesi çağdaş dönemde milli düşüncenin gerçekleşmesine olanak tanımaktadır. 

Akademisyen Ramiz Mehdiyev, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev`in devlet yönetimi konusunda yeteneği sayesinde Azerbaycan halkının bundan sonraki dönemde de XXI. Yüzyılın talepleri doğrultusunda toplumsal-ekonomik gelişme ve milli konuların çözümü yolu ile ilerleyeceğine sonsuz güven duymaktadır. Yazar bu konuda kaydetmiştir, “Bu kurucu yol Azerbaycan`ı yeni sanayi sonrası topluma ulaştıracaktır. Sanayi sonrası toplumun oluşturulması XXI. Yüzyılda Azerbaycan halkının milli düşüncesinin temel hedefidir” 

İki ciltten oluşan kitap filozoflar, tarihciler, sosyologlar, siyaset bilimcileri, ayrıca insancıl konularda araştırmalar yürüten, toplumsal gelişim teorileri ile ilgilenen şahıslar için değerli kaynak niteliği taşımaktadır. 
 

YORUM EKLE

banner516

banner470

banner452

banner449

banner481

banner472