banner391
banner405

'Mahalli idare çökecek'

ALANYA'NIN EFSANE KAYMAKAMI CENGİZ GÖKÇE, BÜYÜKŞEHİR YASASI'NA İLİŞKİN TECRÜBELERİNİ AKTARDI

'Mahalli idare çökecek'

banner404
 İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Beykoz ilçesinde görev yapan Gökçe, "Büyükşehir Yasası ile mahalli idare yapısı tamamen çökecek" dedi
İSTANBUL'DA 5 sene Beykoz Kaymakamlığı yapan Alanya eski Kaymakamı (1997-2002) Cengiz Gökçe, Pazartesi Sohbeti’nin bu haftaki konuğu oldu. Gökçe, büyükşehire bağlı bir ilçede görev yaptığı için tüm detaylarını bildiği Büyükşehir Yasası ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu.
5216 Sayılı Büyükşehir Kanunu’nda her detayın çok açık olduğunu, bu doğrultuda büyükşehir belediyesi yapılanmasını uygun bulmadığını söyleyen Gökçe ile, kaynak israfından Alanya’yı bekleyen sorunlara, Alanya Belediyesi’nin büyükşehir sonrası ne iş yapacağından, özel statü beklentilerine kadar bir çok konu hakkında konuştuk. İşte Gökçe’nin çarpıcı açıklamaları:

- Büyükşehir ile mahalli idare yönetimi arasında ne gibi bir fark var? 

Büyükşehir Yasası'nın uygulamasını İstanbul'da 5 sene yaşadım. Beykoz Kaymakamlığı yaptım. İstanbul ve Kocaeli, Büyükşehir statüsünde oldu ve büyükşehir sınırları il sınırı olarak kabul edildi. Oradaki uygulamaların Alanya'ya da yansıtılacağını tahmin ediyorum. Görünen o ki İstanbul ve Kocaeli'deki pilot model diğer büyükşehir belediyelerine de uygulanıyor. Büyükşehir belediyelerini mahalli idareler olarak görmüyorum. Bizim kanunumuzda ve idari sistemimizde mahalli idare birimleri; köyler, il özel idareleri ve belediyelerdir. Yani mahalli idarelerin amacı mahallin müşterek ihtiyaçlarının, mahallince giderilmesidir. O mahalde oturanlarca tespit edilerek, çözüm konusunda o mahalde oturanlarca çözümlerin uygulanmasıdır. Mahalli idare birimlerinin amacı budur. Ne insanların birbirini tanımadığı büyük bir birim, ne de kaynakların israf edildiği küçük birim olacak. İki bin nüfuslu köye veya beldeye belediye teşkilatı kurulmasına ben de karşıyım. Çünkü kaynakların israf olmaması lazım.
 
- Ne gibi israflar mesela?

Herkes gider bir otobüs alır, makam aracı alır, dozer alır, greyder, kamyon alır. Örneğin alınan bir dozer 365 günün 65 günü çalışır, 300 günü yatar. Bu bir kaynak israfıdır. Mahalli idarelerin az nüfuslu yerlerde olmasına bu yüzden karşıyım. 

- Fazla nüfuslu bölgelerde oluşturulacak mahalli idarelerde hangi sıkıntılar oluşur?

Mahalli idarelerin büyük bölgelerde uygulanması da, birbirlerini tanımayan insanların müşterek ihtiyaç noktasında buluşamamasına sebep olur. Mesela Antalya Büyükşehir Belediyesini örnek aldığın zaman şu olur; Alanya bir turizm kentidir ve kendine has özellikler taşır. Alanya'yı bir bütün olarak mahalli idare açısından değerlendirebilirsin. Coğrafya olarak da iç yapısı her bölgesinde uygundur. İnsan yapısı da, kültürü de birbirine uygundur. Gelir durumu yeterlidir. Okurcalar’dan Mahmutlar'a kadar yerleşim alanları hiç bitmez, kendi içindeki bölgeleri sadece tabelalar ayırır. Bu sınırlarda mahalli idare olur. Hatta Okurcalar’dan Kargıcak'a kadar Alanya Belediyesi sınırlarına alınması daha mantıklıcadır. Ama Antalya'yı ele alalım, bir homojen yapısı yok. Korkuteli'ni ele alalım, Korkuteli'nde insanlar kahvede oturur, elmayı konuşur. Elmaya ne ilaç atalım, ne zaman çiçek açacak, nasıl toplayacağız, ne zaman don vuracak, bunu konuşur. Alanya'daki insanın sorunu turizmdir. Alanya'da elmayı konuşursan kimse seni dinlemez. Mahalli idareler oluşturulurken insanların ortak özelliklerini bir arada tutmak gerekir. O bölgede oturan insanların derdi ve çaresinin müşterek olması gerekir. Alanya'dan diyelim büyükşehre meclis üyesi gidecek, konu Korkuteli. Şimdi Alanya'dan giden meclis üyesinin Korkuteli elmasıyla ne işi var? Korkuteli'nden giden meclis üyesinin de Gazipaşa Havalimanı hakkında ne konuştuğunu hiç kimse dinlemez. 'Ben Antalya'dan uçağıma biner giderim' de derler. Mahalli idareleri öyle bir ölçekte tutacaksın ki, ne büyük ne küçük olacak. Mahalli idarelerdeki kasıt, seçen ve seçilen birbirini tanımalı. Mahalli yönetici; belediye başkanı, muhtarı, orada oturan insanların cenazesine, düğününe, nişanına gitmeli, sevinci de üzüntüyü de beraber paylaşmalı. Eğer yönetici, benimle birlikte sevinmiyorsa, acımı benimle paylaşmıyorsa, ben ona 'yöneticim' demem. 

- Alanya'nın, uzun yıllardan süregelen il olma isteğine bakış açınız nedir?

İl olmak, merkezi idarenin bir konusudur. İl, üniter devlet yapısının bir konusudur. İl olmak konusu çok ayrı bir konu. 

- Büyükşehir belediyesi süreci ilerliyor. Bu sürecin sonunda Alanya'yı neler bekliyor?

Örneğin İl Özel İdaresi kaldırılacak veya kalsa da herhangi bir fonksiyonu kalmayacak. İstanbul'da halen duruyor. Bu tasarıda kaldırılacak mı onu bilmiyorum. Ama fonksiyonunun biteceği kesin. Bu birim, köylere hizmet veriyordu. Büyükşehir belediyesi il sınırı olduğu zaman köy de kalmıyor. Köy olmadığı içinde İl Özel İdaresi biriminin harcama yapacağı bir yer kalmıyor. İstanbul'da duran İl Özel İdaresi ve İl Genel Meclisi ne yapıyor, gönderilen paraları harcıyor. Mesela Milli Eğitim Bakanlığı adına okul yaptırıyor. Herhangi bir proje geliştirmeyecek, herhangi bir ekstra gelir kaynağı olmayacak. 

- Hükümet kanadından ise bölgeye aktarılan kaynakların artacağı söyleniyor?

Büyükşehir belediyesine dahil olursanız kaynak artmaz. Kaynak artışı olursa da köylere ayrılan ödeneklerin büyükşehre aktarılmasıyla olur. Bu parayı da büyükşehir belediyeleri kullanır. Ayrıca bir kaynak artışı olmaz. Neden olmaz, çünkü devletin bütçesi belli.

- Bütçe ne kadar?

Büyükşehirlere genel bütçenin zannediyorum yüzde beşi aktarılıyordu. Şimdi on altı tane büyükşehir belediyesi var. Bu sayı yirmi dokuza çıkartılacak. Yani bu yüzde beş, yirmi dokuza bölünecek ve kaynak artmayacak.

- Köyler tamamen kaldırılıyor mu?

'Köyleri kaldırmadık' dememek için bu köyler bir müddet ortada kalır. Biz muhtarlara sadece 'Muhtar' deriz. Sadece orman köyleri köy olarak kalacak. Onlara da özel idareler bakacak, bu da mantıksız bir şey. Köy, bir tüzel kişilik. Belediye de bir tüzel kişilik. Aralarında itilaf olursa kim çözecek bunu? Tüzel kişilik içinde kişilik olmaz. Beykoz'da bunun uygulamasını gördüm. Ben, o zaman, büyükşehir belediyesi il sınırı olunca muhtarlara, 'Muhtarlık kalktı' dedim. Muhtarlığın kalkması lazım, jandarmanın kalkması lazım. Jandarma köylere bakmıyor mu? Belediye olunca jandarmanın da kalkması lazım. Burada da aynısını söyleyebiliriz. Köy tüzel kişiliğinde sadece orman köyleri kalırsa jandarma sadece buraya bakacaktır, onun dışında bakmayacaktır. Orman köylülerine dahi, mezarlıkları, orta yolları, ortak malları, büyükşehir belediyesi yapacak. Orman köylüsü sadece orman ürünlerini değerlendirerek, satarak gelir elde eden köylüdür. Bizim Alanya'da pek orman köylüsü de yoktur. Ama hangilerini orman köyü yaparlar bilmiyorum. Yani böyle bir ucube olur, çok hoş olmaz.

- Büyükşehir Yasası sonrasında Alanya Belediyesi ne iş yapacak?

Belde belediyeleri kapanacak. Okurcalar'dan Demirtaş'a kadar belde kalmayacak. Bağlandıkları ilçe belediyelerinin ne yapacakları Büyükşehir Belediye Kanunu'nda yazmış: "İlçe belediyesi, Köy Kanunu'ndaki yetkileri kullanır. Kendi yetkileri de büyükşehir belediyesine geçer." Yani katı atıklarını büyükşehir belediyesinin uygun gördüğü yere toplaması işini yapacak, ev-işyeri ruhsatlarını verecek, konser, tiyatro gibi sanat etkinliklerini yürütecek ve otoparkları işletecek. Bu işlerin dışında Alanya Belediyesi'nin yapacağı bir şey yok. Çünkü, alt yapı, kanalizasyon, arıtma, atık su, içme suyu işleri büyükşehir belediyesi tarafından yürütülecek. Bu işler Alanya Belediyesi'nden kopacak. İmar planı, 1/5000 ve 1/25000'lik planları büyükşehir yapacak. 1/1000'likleri, uygulama planlarını Alanya Belediyesi yapacak, bu yapılanlar da büyükşehir belediyesi onayı alınarak gerçekleştirilecek. Üç ay içerisinde hiçbir şey yapmazsan büyükşehir belediyesi yapıp geçecek. Yani belediyenin imarla olan ilişkisi ancak bu kadar. 1/1000'lik planlar, 1/5000'lik planlara uymak zorunda. 1/5000'lik planı kim yapıyor, büyükşehir belediyesi. Yani büyükşehir belediyesinin yaptığı planlara uymak zorundasın. Büyükşehir belediyesinin, 'Sen şunları bunları değiştir' deme yetkisi var. Bunda da üç ay süren var. Hafriyat döküm alanları, zabıta hizmetleri, ana arter ve bulvarlar, tretuvarın bakım hizmeti büyükşehir belediyesine ait. Örneğin mola kavşağında parkeler söküldü. Vatandaş, büyükşehir alt yapı müdürlüğünü arayacak, oradaki yetkililerden yardım isteyecek. Çünkü bu işlerle Alanya Belediyesi uğraşmıyor olacak.

- Peki bu birimler çağırıldığında Antalya'dan mı gelecek?

Oradan da bölgeye destek verilebilir veya Alanya'ya şeflik de kurulabilir. Mesela Beykoz'da, büyükşehre bağlı mezarlıklar şefliği var. Oradaki mezarlık işlerine Beykoz Belediyesi bakmaz.

- Büyükşehir belediyeciliği yapısındaki farklılıklar neler?

Büyükşehirler mahalli idare birimi değildir, bu yüzden hizmet akışında aksaklıkların olacağına inanıyorum. Büyükşehir belediyelerini çok da demokratik bulmuyorum. Büyükşehir belediye encümeni 12 kişiden oluşuyor. Harcamaları encümen belirliyor. Bu encümende büyükşehir belediye başkanı var, beş kişi seçilmiş meclis üyesi var, belediye başkanı genel sekreteri, mali işlerden sorumlu daire müdürü var. Daire müdürleri içerisinden belediye başkanının seçeceği kişi sayısı da beş. Yani beş seçilmiş kişi ve başkan tarafından atanmış diğer 7 kişi. Bence bu hiç de demokratik değil. Mahalli bölgelere hizmet edecek birimin encümeninde, mahalli bölgenin seçtiği kişi sayısının fazla olması gerekir. Ayrıca belediye başkanı olmadığında genel sekreterin encümene başkanlık yapmaması lazım, bu kişi seçimle gelmiş birisi değil. Sonuç itibariyle encümen yapısı mahalli idarelerin demokratik yapısına uygun değil.

- Yani Alanya köylüleri artık hizmet alamayacak mı?

Ben, kaymakamlık yaptığım dönemde köylerin bana bağlı olmasına rağmen Dim Alacami köyüne sadece bir defa gidebildim. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı'nın Dim Alacami değil de beldelere dahi gelebileceğini tahmin etmiyorum. Dim Alacami köylüsü de kime ve neye göre oy verecek? Mesela İstanbul Valisi 3-4 sene Beykoz'a hiç gelemedi. Unuttu anlamında söylemiyorum, sıra gelmiyor. İdari birimler, denetleyebileceğin büyüklükte olmalı. Bir Osmanlı paşası, “Gidemiyorsan o köy senin değil” diyor. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı'nın gidemediği yerler oraya bağlı olmamalı. Türkiye nüfusunun yüzde 40'ı köylerde yaşıyor. Dolayısıyla muhtarlık kalkarsa belediyenin köylerde hangi memuru olacak?

- Büyükşehir Yasası içerisinde Alanya için özel statü verilmesi de gündeme geldi. Alanya özel statü alabilir mi?

Büyükşehir olduğu zaman özel statüyü unutun. Alanya'nın nüfusu köylerle 250 bin. İstanbul, Kadıköy'ün nüfusu bir milyon. O zaman Kadıköy'e özerk yapı verelim, Şile'ye verelim... Bu olmaz. Bunları konuşmaya bile gerek yok, kanun açık.

- Bu konuşuluyor. Sadece Alanya'da değil Güneydoğu bölgesinde de özel statü veya özerklik konuları tartışılıyor?

Bizim Güneydoğu ile ilgili bazı sıkıntılarımız var. Bölgesel farklılıklar ve gelişmişlik sorunu var. Sen il sınırının büyükşehir sınırı olduğunu söylersen bu farklı da algılanacaktır. Bazı yörelerde otonomi anlamına, yani bölgesel özerklik anlamına gelecek. İçerisinde bulunduğumuz olaylara bakıldığında da bu modelin yanlış olduğunu düşünüyorum. Büyükşehir idaresi bulunduğumuz bölgede herhangi bir asayiş problemi yaratmaz fakat bazı belediyelerde iş farklı olur. Başbakan gittiği zaman karşılayacak adam bile bulamaz. Çünkü yarın, büyükşehir belediyelerinde valilik ve kaymakamlık sistemi de zayıflayacak. Devletin merkezi yetkilerinin gücü, etkisi, yetkisi azalacak, bazı yerlerde de kalmayacaktır. Bir büyükşehir belediye başkanı veya o bölgenin halkı diyecek ki, "Biz dertlerimize kendimiz çare bulacağız, kimseden çare istemiyoruz." Böyle olursa ne diyeceksin, hiç bir şey diyemezsin. Doğudaki büyükşehir belediye başkanları oturdu, Güneydoğu belediyeler birliği kurdu, birbirlerine yardım etmeye başladı ve böyle bir bölge oluşturuldu. Bu ne anlama gelir? Ayrılıkçı gruplara cesaret verme anlamına gelir. Bu durumu çok tehlikeli görerek çok yanlış buluyorum. Umarım bu kanun çıkarken, bu konularda göz önünde bulundurularak kararlar verilir. Aksi taktirde birilerinin demokratik özerklik dedikleri doğrultuda bir yönetim şekli oluşur.

- Büyükşehir Yasası ile ilgili Alanya'da bir direnç var fakat gidişat ortada. Gelinen noktada Alanyalı ne yapmalı?

Bu röportajı okuyanlar, anlattıklarımı anlayanlar ne yapacaklarını kendileri düşünsün.

- Alanya'nın büyük bir oy potansiyeli var. Büyükşehir yapılanması içerisinde Alanyalılar görev alamaz mı?

Büyükşehir belediyesi içerisinde değişik gruplaşmalar oluşacak. Alanya nüfusa göre kaç üye verecek? Bunun Manavgat'ı da, merkezi de var. Alanya istediğini koparacak güçte olmayacak. Olsa olsa Manavgat’la birleşerek ortak güç oluşturulabilir. Onun dışında bir gücü olmaz. Büyükşehir belediye başkanları, meclise, kendi konularıyla ilgili doğal üye olarak katılır. Alt belediye başkanları da kendileri ile ilgili bir konu varsa meclise gider, onun dışında hiçbir görevi olmaz.

- Alanya'nın siyasi alanda güçlü isimleri var. Bu isimlerin pasif kaldıklarını düşünüyor musunuz?

Ben, hangi parti ne dedi, ne yaptı konularına girmeyeceğim. Ben, yapının, Alanya'yı nereye götüreceğini söylüyorum. 'Büyükşehire bağlanma işi doğrudur' diyen varsa oturalım, konuşalım, tartışalım. 5216 Sayılı Büyükşehir Kanunu ortada.

- Peki bu Büyükşehir Yasası'nın hiç mi faydalı tarafı yok?

İstanbul'da belki büyükşehir sistemi fayda sağlayabilir. Mahalli idare birimi İstanbul'da olmasa da olur, her şey iç içedir, bir coğrafi bütünlük vardır. İstanbul'da köy kavramı sadece isimlerde kaldı. Kadıköy, Bakırköy gibi. Ama Alanya'daki bir köy yaşantısıyla şehir yaşantısı arasında uçurum var. Demokratik olmasa da bu iş İstanbul'da doğru olabilir. Çünkü iç içe girmiş ilçelerden dolayı bir coğrafi bütünlüğü var. Ama Antalya'da bir bütünlük yok. Bir bölge Toroslar'ın ardındayken, diğer bölge Kaledran'da.

- Alanya için kafanızdaki bütünlük sınırları neresidir?

Bana kalırsa köyleri dahil etmeden Okurcalar ile Demirtaş arasında bulunan bölgede bir coğrafi bütünlük var. Burada alt yapı hizmeti yapsan da, katı atık depolama hizmeti yapsan da turizm hizmeti vermiş olursun. Daha geniş düşünürsek, Manavgat ve Alanya'nın ortak özellikleri turizm. Büyük de olsa bu iki bölge birleşebilir. 
banner355

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.