banner391

Bebeklerde beslenme ve ek gıdalara geçiş


Ali Türkay

Ali Türkay

06 Aralık 2012, 19:58

 Büyümenin en hızlı evresi olan bebeklik döneminde beslenme ayrı bir önem taşımaktadır. Doğumdan iki yaşın sonuna kadar devam eden dönem, çocuklarda büyüme-gelişmenin en hızlı olduğu ve sağlıklı bir yaşam için en kritik dönemdir. 
Çocukluk çağı hastalıklarının en önemli sağlık sorunlarından olan büyüme geriliği, bazı vitamin ve mineral eksiklikleri ile ishaller en sık 0-2 yaş grubu çocuklarda görülmektedir. Büyüme geriliğinin iki yaş sonrasında düzeltilmesi oldukça güçtür. Bu nedenle, süt çocuğu ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili alışkanlıkların bu dönemde kazandırılması, uygun ve doğru şekilde beslenmesi ve ailelerin bu konuda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Yenidoğan bir bebek için en uygun besin anne sütüdür. Sağlıklı ve iyi beslenen bir annenin sütü, bebeğin sağlıklı olması, tüm besin öğeleri gereksinimlerini karşılaması, kolaylıkla sindirilebilmesi ve enfeksiyonlara karşı koruması açısından eşsiz bir besindir. Yenidoğan bir bebeğe ilk 6 ay sadece ‘Anne Sütü’ verilmelidir.
Çocuklar, 2 yaşına kadar emzirilebilir. Anne sütü bebeğin tüm besin ihtiyacını ilk 6 ay tamamen karşılar. Bu süre içinde başka ek besine ihtiyaç yoktur. Altıncı aydan sonra, anne sütü alan bebeklere ek gıdalar başlanmalıdır. Hastalık durumları haricinde sadece yeterli miktarda anne sütü alan bebeklere ilk 4 ay su vermeye gerek yoktur. Ancak kaynamış ve mikroptan arındırılmış suyun verilmesinde de bir sakınca yoktur.
Beslenmenin yeterli olduğu, çocuğun ayına uygun gereken kiloyu almasıyla ve gelişmesiyle anlaşılır. Çocuğunuzun düzenli kontrol ve muayenelerinin yapılarak, çocuk hekimleri tarafından büyüme takiplerinin -persentil (büyüme)- eğrilerinin takip edilmesi önemlidir. 
Altıncı aydan sonra, anne sütü alan çocuklara ek gıdalar başlanmalıdır. Anne sütü 6. aydan sonra çocuğun artan gereksinimlerinin tamamını karşılayamaz, gerekli olan besinlerin ek gıdalarla takviye edilmesi gerekir. 
EK BESİNLERE ERKEN BAŞLAMANIN SAKINCALARI
Bebeğin mide-bağırsak ve böbrek fonksiyonları yeteri kadar olgunlaşmadığı için bu dönemde ek gıdaları almaya hazır değildir. Bebeğin ek gıdaları reddetmesi, dili ile yitmesi hatta kusmasına neden olarak ileride oluşacak beslenme bozukluklarına yol açabilir. 
Ek gıdalara erken geçilen bebeklerde, emme isteksizliği ve dolayısıyla daha az anne sütü almalarına neden olabilir. 
Anne sütüne dışarıdan mikrop bulaşma riski hemen hemen yok iken ek gıdalarda bu olasılık yüksek. Bu dönemde mide asit salgısının düşük oluşu nedeniyle bebek mikroplara karşı daha dirensizdir.
Ayrıca bağırsak bağışıklığı tam gelişmemiş olduğundan besin alerjisi sıklığında artma olabilir.
Hayatın ilk 6. ayından sonra sindirim ve boşaltım sistemlerin fonksiyonları tümüyle olmasa bile büyük ölçüde olgunlaşıyor ve artık yarı katı ve katı gıdalara geçiş mümkün olabiliyor.
EK GIDALARA NASIL BAŞLANIR
Ek gıdalara, başlangıçta anne sütüne ya da anne sütü yeterli değilse kutu mamaya ek olarak başlanır.
Ayrıca ailelerin sosyoekonomik durumları ve beslenme alışkanlıkları mutlaka göz önüne alınmalı. Bundan dolayı her hekim, anne babayla da işbirliği yaparak bu dönemin başlangıcını her bebekte ayrı ayrı değerlendirmeli.
Ek gıdalara erken başlayan bebekler erişkin yaşlarında daha fazla şişmanlık, şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıklarına maruz kalıyorlar.
Ek gıdaların temiz ve taze olmaları, bu gıdaların kaynatılmış su kullanılarak hazırlanması ve yiyeceklerin hazırlanmasında ve bebeğe verilmesinde kullanılan biberon, kâse ve kaşık gibi araç ve gereçlerin iyi temizlenmesine dikkat edilmeli.
Biberonların temizliği tabak ve kaşığa göre daha zordur. Bu nedenle ek gıdaların kaşıkla verilmesi hem temizlik açısından hem de bebeğin erişkinlere verilen yemeklere hazırlanması bakımından önemlidir. Altı ayını dolduran bir bebekte rahatlıkla kaşıkla beslenmeye geçilebilir. Zaten bu dönemde verilen gıdalar katı ve yarı katı nitelikte olması gerektiğinden biberon kullanımı da gerekli değil.
Anne sütü verilirken mümkünse ek gıda verilmemeli. Eğer anne sütü ve ek gıda aynı öğünde verilecekse süt yapımının azalmaması için önce anne sütü daha sonra ek mama verilmeli.
Yapılan mamalar mümkünse aynı öğünde verilmeli, değilse temiz tutulmak koşulu ile aynı gün içinde tüketilmeli. Kolaylıkla bulunabilen ucuz gıda türlerinin çoğu kez pahalı olanlarla aynı düzeyde yararlı olduğu unutulmamalı. Bir yaşın altındaki çocuklar için evde hazırlanan yiyeceklere fazla tuz ilâve edilmemelidir.
Dişler genellikle 6. aydan itibaren çıkıyor. Bu durum artık yavaş yavaş katı gıdalara başlanması gerektiğini gösteriyor.
6 aylıktan sonraki bebeklere verilen ek gıdaların temel özellikleri şunlar; yarı katı nitelikte olması, alerjen olmaması, yeterli vitamin ve minerali içermesi, ucuz olması. Bu amaca uygun başlıca gıdalar ev yoğurdu, unlu çorbalar (mercimek, tarhana vb.), sebze ve meyve püreleri-suları.
Anneden bebeğe geçen demir deposu altıncı aydan itibaren tükenmeye başlar. Artık anne sütü içindeki demir bebeğe yetmiyor. Hele bebek inek sütü ile besleniyorsa demir eksikliği daha da artıyor. Bu nedenle altıncı aydan sonra demirden zengin ek gıdaların diyete eklenmesi şart.
Et hem kaliteli bir protein, hem de çeşitli vitamin ve mineral kaynağıdır. Et, önce kıyma, daha sonra da didiklenmiş şekilde sebze eklenir, çocuğun yaşı ilerledikçe kıyma köfte şeklinde verilir.
6.AY
•Anne sütü 
•Yoğurt 
•Meyve suyu (taze sıkılmış elma veya şeftali ile başlayın).
•Sebze çorbası 
•Yumurta sarısı (katı kaynamış, 1 çay kaşığı ile başlayın). 
•Pekmez (1 çay kaşığı, taze meyve suyu ile birlikte). 
7.AY
•Anne sütü. 
•Yumurta sarısı (tam). 
•Pirinç, pirinç unu, sütlü mama.
•Taze meyve suyu veya meyve püresi. 
•Yoğurt 
•Et (tavuk eti, balık eti, dana eti).
•Sebze püre veya sebze çorba(tuz kullanmayın, 1 tatlı kaşığı sıvı yağ ilave edin). 
•Pekmez (1 tatlı kaşığı, taze meyve suyu ile birlikte). 
8.AY
•Anne sütü 
•Kıymalı, sebzeli iyi ezilmiş ev yemekleri. 
•Kahvaltıda, katı kaynamış tam yumurta veya pastörize peynir veya kaynamış sütten yapılmış beyaz peynir (akşamdan suya konularak tuzu alınmış). Kahvaltıyı ekmek içi ve sütle birlikte verin. 
•Kuru baklagil (kuru fasulye, nohut, mercimek) çorbaları veya ezmeleri 
•Taze meyve suyu veya meyve püresi, 
•Pekmez (1 tatlı kaşığı, taze meyve suyu ile birlikte) 
•Süt veya yoğurt (günde toplam 500 ml.) 
9.AY
Çocuk uygun kaşık, çatal kullanarak aile sofrasına oturabilir.
•Kahvaltıda; katı kaynamış tam yumurta veya pastörize peynir veya kaynamış sütten yapılmış beyaz peynir (akşamdan suya konularak tuzu alınmış). Kahvaltıyı ekmek içi ve sütle birlikte verin. 
•Ev yemekleri. 
•Tarhana, mercimek çorbası, unlu ve yoğurtlu çorbalar. 
•Süt ve yoğurt (günde toplam 500 ml.). 
•Etler (tavuk eti, balık eti, dana eti). 
•Mevsim meyveleri veya taze meyve suyu.
Bir sonraki yazımızda ek besinler verilirken nelere dikkat edilmeli onu paylaşacağım...
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Halil Zengin - 4 yıl önce
gerçekten çok yararlı bilgiler